Print deze pagina

Biodiversiteit op een klein plekje…

Echte koekoeksbloem - Foto: V.Heyman

Echte koekoeksbloem - Foto: Veerle Heyman


Aan de rand van de Hoge Venen ligt, gevangen tussen de diepe insnijdingen van de Wayai en de Hoegne, de steile bult van het Bois de Staneu en Spaloumont, uittorenend boven de historische badstad Spa en Theux met de cultuur-historische site van het kasteel van Franchimont. Theux, een ronkende naam voor geologen omwille van het “Venster van Theux” dat uitzicht geeft op honderden miljoenen jaren ontwikkeling van onze Ardense ondergrond.
Spa, wereldberoemd om z’n “Spa-blauw” en “Spa-rood”, het lachende mannetje bovenop een fontein van klaterend mineraal bronwater.

Spa, reeds beschreven door de Romeinse geschiedschrijver Plinius de Oudere omwille van haar thermale bronnen, ooit een geliefde pleisterplaats van Tsaar Peter de Grote, Frederik van Pruisen, de Prince de Lignes en de Kapucijnen die er in de 17e eeuw een kerk, klooster en een prachtig park aanlegden om het hoofse gezelschap van die tijd gepast te ontvangen.
Spa, vergeten glorie, misschien wat aftands en afgeleefd tegenover het schier eindeloze aanbod aan exotische bestemmingen waar we zon, rust, verwondering en nieuwe horizonten kunnen ontdekken, en toch op een boogscheut van landschappelijke pareltjes zoals de Hoge Venen en de Fagne Malchamps, de valleien van Ninglinspo, Chefna en zovele meer.

Op Spaloumont (of: Spa-op-den-berg) ligt het vakantiecentrum waar mijn ouders al méér dan 30 jaar hun vaste stekje hebben, in juli was ik er enkele dagen op bezoek. Op een druilerige 22e juli wandel ik mee met enkele vakantiegangers en monitor Bert door het domaniale bos boven Spaloumont. De Petit Chawion snijdt zich daar in een moerassige bedding dwars door het bos om in een scherpe V-vallei neer te storten in de Wayai. We passeren het Etang de Chawion, een geliefkoosd plekje voor wandelaars, volgen het bospad met de prinselijk naam “Avenue Princesse” en komen aan een venige drassige glooiing waar de Chawion een piepklein poeltje heeft gevormd, amper enkele vierkante meter groot.

Watergentiaan en Smalle Waterpest - foto: F.Moorthamer

Watergentiaan en Smalle waterpest - Foto: Freddy Moorthamer


Onmiddellijk trekt de weelderige vegetatie in het poeleke m’n aandacht, ik maak m’n tochtgenoten erop attent maar ze lopen te keuvelen en nog te bekomen van de “drasj nationale” van de vorige dag. Ze trekken hun neus op om me te volgen in het zompige zeggen- en grasland om naar een vijverke te gaan kijken en alleen maar natte voeten te krijgen! “Da’s de kikkerpoel…” zeggen ze, en die ligt daar al sinds mensenheugnis, “een leuk plekje om met de klein mannen naar toe te wandelen…”

Bloeiende watergentiaan - Foto: Freddy Moorthamer

Bloeiende watergentiaan - Foto: Freddy Moorthamer



Verdomme, ‘k heb m’n fototoestel niet bij! Het plekje blijft in mijn rug jeuken, ik kom één van de volgende dagen beslist terug kijken! Da’s gemakkelijk gezegd; een volgende dag kom ik na een zwerftocht langs de wirwar van wandelpaadjes en een schietgebedje aan de “Chêne de la Vierge-Marie” toch weer aan de kikkerpoel terecht, deze keer mét fototoestel en vergaap me aan de plantenweelde in en rond de poel… wat een flora-diversiteit op zo’n klein plekje! Waarom staat daar geen draad rond? geen bord met “waardevolle vegetatie”? ach nee, er is toch geen kat die er naar “kijkt” of er kattenkwaad uitsteekt en altijd is er wel een forestier in de buurt. Het ligt er gewoon te liggen in al z’n weelderige schoonheid!
In de coulissen van dit tafereel vallen de grote witte bloemschermen op van forse exemplaren Gewone engelwortel. In de poel een kraag van dulpoppen van de Grote lisdodde, die als orgelpijpen uitsteken boven de ijle bloemtuilen van Bosbies.

Aan de rand een kleurenpalet van bloemkorfjes van de Gewone brunel, de doordringende geur en paars-lila bloemen van Watermunt, afgewisseld met de witte sterretjes van Moeraswalstro en de elegante roze bloemslippen van de Echte koekoeksbloem. Mooi!maar het zijn slechts de hofdames van de echte “Misses” die in het poeleke paraderen: aan de rand bosjes Egelsboterbloem en Grote boterbloem waarvan de botergele bloemen contrasteren met de donkergroene spichtige stengels van Holpijp (een paardenstaart). Het wateroppervlak is grotendeels bedekt met kleine waterlelie-achtige blaadjes waartussen stevige stengels uitsteken met een dikke gele bloem: de Watergentiaan! Hier en daar steken er toefen bladeren van Waterdrieblad bovenuit en in de open stukjes water zie ik de drijvende stengels van Smalle waterpest die met hun fijne gekrulde blaadjes als guirlandes in het water zweven en hun frele, onooglijke bloeistengeltjes net boven het water uitsteken. En tussen al dat fraais géén kikkers maar wel ontelbare waterwantsen, af en toe een watertor die naar boven navigeert en libellen die af en aan zoemen en hun iriserende vleugels in de zon laten schitteren.

Adembenemend? voor mij wel! Toen ik deze waarnemingen vertelde in ’t centrum werd ik bekeken als iemand van een andere planeet! Voor mij zijn het alvast zalige momenten, eventjes helemaal alleen ondergedompeld worden in een schoonheid die altijd onbeschrijfelijk zal blijven, die je moet voelen, ruiken, ervaren, zoals de bloeiende Zonnedauw en Lavendelheide, die ik vond op de Fagne Malchamps, toen het wandelpeloton reeds was gepasseerd, of het toefje Klein wintergroen in de bedding van de verlaten spoorweg naar Kalterherberg.
Kortom: “diversiteit” is nauw gerelateerd aan de manier en de intentie waarmee we naar “natuur” kijken. Diversiteit krijgt kans wanneer wij plekjes en omstandigheden toelaten waarin “natuur” z’n gang kan gaan. En waar kunnen we daar best mee beginnen en meest van genieten? ja, juist, in eigen omgeving, eigen dorp, eigen tuin… dat is de essentie van “Kruibeke vol Leven”! Mijn ervaring aan de “kikkerpoel” boven de stad van ’t bruiswater zegt me dat je “grootse dingen” kan bekomen door te beginnen op een … klein plekje!

Freddy Moorthamer

Uitgebloeid klein wintergroen - Foto: Freddy Moorthamer

Uitgebloeid klein wintergroen - Foto: freddy Moorthamer